20 نکته مدیریت اسلامی 2

انسجام رویّه‏

ما مُحَمَّدٌ إِلّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَ فَإِنْ ماتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلى أَعْقابِکُمْ ... (آل‏عمران، 144)

خداوند در بیان ضعف‏هاى جنگ احد و توبیخ کسانى که شایعه شهادت حضرت رسول صلى الله علیه و آله را انتشار دادند فرمود: محمد پیامبرى است که قبل از او هم پیامبرانى آمده و رفته، پس آیا اگر او بمیرد یا کشته شود، شما به وضعیت گذشته خود برمى‏گردید؟

11. رویّه‏هاى سازمانى باید چنان تشکّل و انسجامى داشته باشند که حتى نبودن مدیر و رهبر در برههاى از زمان، ضربهاى به سازمان و جریان امور آن نزند

. عوامل شکست سازمان‏

حَتّى إِذا فَشِلْتُمْ وَ تَنازَعْتُمْ فِى اْلامْرِ وَ عَصَیْتُمْ‏ ... (آل‏عمران، 152)

خداوند در بیان علل شکست جنگ احد مى‏فرماید: شما رو به پیروزى بودید تا آنکه سست شدید و در میانه جنگ به نزاع بر سر تقسیم غنایم پرداختید و از دستور پیامبر نافرمانى کردید.

12. از جمله عوامل شکست هر سازمان، سستى افراد در انجام وظایف، نزاع و اختلافات داخلى و عدم اطاعت از مدیریتى واحد است.

مدیریت بحران‏

إِذْ تُصْعِدُونَ وَ لا تَلْوُونَ عَلى أَحَدٍ وَ الرَّسُولُ یَدْعُوکُمْ‏ ... (آل‏عمران، 153)

به یاد بیاورید هنگامى که در جنگ احد فرار مى‏کردید و به هیچ کس توجه نمى‏کردید در حالى که پیامبر شما را فرا مى‏خواند.

13. در صحنه‏هاى حساس و مشکلات خطرآفرین سازمان، افراد سست و ترسو خود را کنار خواهند کشید.

14. دستورات مدیر در لحظه‏هاى حساس، موجب به حرکت درآمدن ترسوها و سست‏ها نمى‏شود، لذا نباید پست‏هاى کلیدى را به ایشان سپرد.

15. آنجا که مشکلات و سختى‏ها جلوه‏گر مى‏شود، مدیر باید حضورى‏

پررنگ‏تر داشته باشد.

عطوفت، مشورت، توکل‏

فَاعْفُ عَنْهُمْ وَ اسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَ شاوِرْهُمْ فِى اْلامْرِ فَإِذا عَزَمْتَ فَتَوَکَّلْ عَلَى اللّهِ (آل‏عمران، 159)

خداوند پس از بیان ضعف‏هاى جنگ احد، خطاب به پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله مى‏فرماید: از تقصیر آنان درگذر و برایشان طلب آمرزش کن و براى تصمیم‏گیرى‏هاى آینده از آنان مشورت بگیر. امّا هنگامى که تصمیم گرفتى، قاطع باش و به خدا توکل کن و آن را عملى ساز.

16. رهبرى و مدیریت صحیح با عفو و عطوفت همراه است.

17. در مشورت کردن، محاسنى همچون تفقد از نیروها و دخیل کردن آنها در تصمیم سازى، شکوفایى استعدادها، گزینش بهترین راى، ایجاد انگیزه و علاقه براى اجراى تصمیم نهایى، نهفته است.

18. مشورت، تصمیم‏ساز است و منافاتى با تصمیم‏گیرى قاطع مدیر ندارد.

19. در کنار فکر و مشورت و تصمیم‏گیرى، توکل برخدا لازم است.

شناخت ضعف‏ها

وَلَمّا أَصابَتْکُمْ مُصیبَهٌ ... قُلْتُمْ أَنّى هذا قُلْ هُوَ مِنْ عِنْدِ أَنْفُسِکُمْ ... (آل‏عمران، 165)

هنگامى که مصیبتى (همچون شکست جنگ احد) به شما رسید، گفتید: این مصیبت از کجاست؟ بگو: آن از سوى خودتان است.

20. در جستجوى عوامل شکست، ابتدا باید به دنبال عوامل داخلى و ضعف‏هاى سازمانى بود، سپس عوامل خارجى بررسى شود، زیرا عوامل داخلى به دست مدیران سازمان قابل کنترل است.

ارزیابى عملکرد، نظریه سیستمى‏

أَنّى‏لاأُضیعُ عَمَلَ عامِلٍ مِنْکُمْ مِنْ ذَکَرٍ أَوْ أُنْثى‏ بَعْضُکُمْ مِنْ بَعْضٍ ... (آل‏عمران، 195)

خداوند مى‏فرماید: من تلاش هیچ صاحب عملى را تباه نمى‏کنم، زن باشد یا مرد، همه از یکدیگرید.

21. در سازمان‏ها باید روشى جهت شناسایى کسانى که وظیفه خود را به خوبى انجام مى‏دهند، وجود داشته باشد تا ضمن تشویق آنها، انگیزش سازمانى را تقویت نمود.

22. تلاش و تلاشگر هر دو مهم هستند، کارها هم باید حسن فعلى (شکل درست) داشته باشد و هم حسن فاعلى (نیت درست).

23. در سازمان‏هاى اسلامى، همه افراد سازمان مثل اعضاى یک پیکرند در نتیجه تخریب یک فرد به مثابه تخریب سازمان است.

24. در یک بدن همه اعضا باید با هم رشد کنند، لذا باید امکان رشد سازمانى براى همه افراد فراهم باشد و تلاش مدیریت عالى سازمان بر ارتقاى کیفى همه افراد معطوف گردد.

جبران خدمات‏

أَمْ لَهُمْ نَصیبٌ مِنَ الْمُلْکِ فَإِذًا لا یُؤْتُونَ النّاسَ نَقیرًا (نساء، 53)

خداوند در بیان حالات یهودیان مى‏فرماید: اگر حکومت در دستشان بود ذره‏اى از

اموال و دارایى‏ها را به مردم نمى‏دادند و همه را براى خود برمى‏داشتند.

25. مدیر سازمان باید به فکر رفاه افراد سازمان و وضعیت معیشتى ایشان باشد. (یکى از وظایف مدیران، توجه به مشکلات معیشتى افراد است.)

اهلیت و صلاحیت‏

إِنَّ اللّهَ یَأْمُرُکُمْ أَنْ تُؤَدُّوا اْلَاماناتِ إِلى أَهْلِها ... (نساء، 58)

خداوند فرمان مى‏دهد کهامانت‏ها را به صاحبانشان بدهید.

در روایات متعدد منظور از امانت، رهبرى و مدیریت جامعه معرفى شده است.

26. ملاک عزل و نصب‏ها، باید اهلیت و صلاحیت افراد باشد. کلید خوشبختى جامعه، بر سر کار بودن افراد لایق و رفتار عادلانه است و منشا نابسامانى‏ها، ریاست نااهلان است.

امام على علیه السلام مى فرماید: هر کس خود را در جامعه بر دیگران مقدم بدارد، در حالى که بداند افراد لایق‏تر از او هستند، قطعاً به خدا و پیامبر و مؤمنان خیانت کرده است.

تشکیلات و سلسله مراتب‏

یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا أَطیعُوااللّهَ وَ أَطیعُواالرَّسُولَ وَ أُولِى‏اْلامْرِ مِنْکُمْ ... (نساء، 59)

اى‏کسانى کهایمان آوردهاید از خداوند اطاعت کنید و فرمان پیامبر و جانشینان او را گردن نهید.

27. براى انجام اهداف سازمانى باید تشکیلات مناسب و به تبع آن سلسله‏

28. مراتب تعریف شود.

29. در اجراى دستورات، اصل سلسله مراتب باید رعایت شود.

حذف دوچهرگان‏

وَ یَقُولُونَ طاعَهٌ فَإِذا بَرَزُوا مِنْ عِنْدِکَ بَیَّتَ طائِفَهٌ مِنْهُمْ غَیْرَ الَّذى تَقُولُ ... فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ ... (نساء، 81)

منافقان به هنگام روز در محضر پیامبر صلى الله علیه و آله مى‏گفتند: هر چه شما بگویید درست است! ولى هنگامى که از نزد پیامبر مى‏رفتند، برخلاف گفته‏هاى او عمل مى‏کردند. خداوند مى‏فرماید: اى پیامبر از ایشان اعراض کن.

30. افراد دوچهره باید از تشکیلات سازمان حذف شوند و یا لااقل در پست‏هاى کلیدى قرار نگیرند.

پیشگامى مدیر

فَقاتِلْ فى سَبیلِ اللّهِ .... وَ حَرِّضِ الْمُؤْمِنینَ ... (نساء، 84)

اى رسول! در راه خدا پیکار کن و مؤمنان را به جهاد ترغیب کن.

31. در اجراى برنامه‏هاى سازمانى، مدیر باید پیشگام باشد تا موجب ایجاد انگیزش در افراد سازمان گردد.

دورى از تبعیض‏

فَلا تَمیلُوا کُلَّ الْمَیْلِ فَتَذَرُوها کَالْمُعَلَّقَهِ ... (نساء، 129)

پس تمایل خود را متوجه یک طرف ننمایید تا دیگرى بلاتکلیف رها شود.

32. مدیر نباید با رفتارهاى تبعیض آمیز بعضى از نیروها را منزوى کند، بلکه باید نسبت به تمام نیروها توجه داشته باشد تا موجب افزایش انگیزش کارکنان را فراهم آورد.

 

ضابطه مدارى‏

یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا کُونُوا قَوّامینَ بِالْقِسْطِ شُهَداءَ لِلّهِ وَ لَوْ عَلى أَنْفُسِکُمْ أَوِ الْوالِدَیْنِ وَ اْلَاقْرَبینَ ... (نساء، 135)

اى کسانى کهایمان آوردهاید! همواره عدالت را بر پا دارید و براى خدا گواهى دهید، اگر چه به زیان خود یا والدین و بستگانتان باشد.

33. ضوابط بر روابط مقدم است، باید بر طبق ضابطه عمل نمود حتى اگر روابط را مخدوش نماید.

/ 0 نظر / 14 بازدید